od Akapitu

„Co Cię nie zabije, to Cię wzmocni” – ile razy już to słyszeliśmy?

To jedno z tych zdań, które znamy chyba wszyscy. Brzmi jak prawda. Jak coś, co się po prostu wie. Nie trzeba go tłumaczyć ani podważać. Wystarczy je powiedzieć i rozmowa się kończy.

Autorem tej myśli był Friedrich Nietzsche. Ale to, co dziś z niej zostało, to raczej skrót niż pierwotna refleksja. W jego ujęciu nie była to uniwersalna zasada ani obietnica, że cierpienie zawsze prowadzi do siły. Raczej obserwacja – że człowiek może się zmieniać pod wpływem trudnych doświadczeń. Może. Ale nie musi.

Z czasem to zdanie wyszło z filozofii i zaczęło żyć własnym życiem. Przeniknęło do popkultury, do języka motywacji, do codziennych rozmów. Stało się szybkim hasłem – takim, które dobrze brzmi i łatwo przechodzi z ust do ust.

I właśnie tam zostało uproszczone do jednego przekazu – że cierpienie nas wzmacnia.

To brzmi dobrze. Daje nadzieję. Porządkuje rzeczywistość w wygodny sposób.

Problem w tym, że nie zostawia miejsca na inne scenariusze. A one istnieją.

Są doświadczenia, które nie wzmacniają. Takie, które nie uczą niczego, co da się nazwać „lekcją”. I takie, które zostawiają ślad, ale nie prowadzą do żadnego wyraźnego „więcej”.

Nie każde „co Cię nie zabije” prowadzi do wzmocnienia.

Czasem zostaje po nim tylko zmęczenie. Takie, które nie mija. Czasem napięcie, które odkłada się gdzieś w środku i wraca w najmniej oczekiwanych momentach. A czasem zmiana, której wcale nie wybieramy.

Utrata kogoś bliskiego. Doświadczenie przemocy. Życie w długotrwałym napięciu albo lęku. Sytuacje, w których ktoś przekracza nasze granice i odbiera poczucie bezpieczeństwa.

To nie są doświadczenia, które w prosty sposób „budują siłę”. Czasem robią coś odwrotnego.

Zmieniają sposób, w jaki funkcjonujemy. Wpływają na to, jak reagujemy na innych ludzi. Zostawiają coś, co nie znika tylko dlatego, że „minęło”.

W takich sytuacjach zdanie „co Cię nie zabije…” przestaje być wsparciem. Zaczyna być uproszczeniem, które nie pasuje do rzeczywistości. A czasem staje się także źródłem presji.

Bo jeśli przyjmiemy, że każde trudne doświadczenie nas wzmacnia, pojawia się oczekiwanie, że powinniśmy tę siłę w sobie znaleźć.

A jeśli jej nie czujemy?

Wtedy bardzo łatwo pomyśleć, że coś z nami jest nie tak. Że inni potrafią, a my nie. Że nie radzimy sobie tak, jak powinniśmy.

Nawet jeśli ktoś mówi, że „wyszedł silniejszy”, to nie znaczy, że to doświadczenie było potrzebne ani dobre. To raczej opis tego, jak ktoś poradził sobie, mimo tego, co go spotkało.

A to zasadnicza różnica.

Bo mówienie o „wzmocnieniu” bardzo łatwo zamienia się w nadawanie sensu cierpieniu. A nie każde cierpienie ma sens, który da się uchwycić albo nazwać – i nie zawsze trzeba go szukać.

Nie wszystko musi prowadzić do czegoś więcej. Nie wszystko musi być etapem w drodze do „lepszej wersji siebie”. Nie wszystko da się uporządkować tak, żeby pasowało do jednego zdania.

Nie każde doświadczenie musi mieć pozytywny efekt. Nie każde prowadzi do siły.

„Co Cię nie zabije, to Cię wzmocni”? Chętnie korzystamy z takich zdań. Bo porządkują coś, co w środku jest nieuporządkowane. Dają strukturę temu, co wymyka się strukturze. Zamykają coś, co wcale nie musi być zamknięte.

A to, co naprawdę przeżywamy, rzadko mieści się w takich formułach.

Zamiast zastanawiać się, czy coś nas „wzmocniło”, warto czasem zadać sobie inne pytanie: co to doświadczenie ze mną zrobiło?

Bez oczekiwania konkretnej odpowiedzi. Bez dopisywania sensu na siłę. Pozwalając, żeby niektóre rzeczy pozostały takie, jakie są – trudne, niewygodne i czasem nie do końca zrozumiałe.

Nie każde zdanie musi prowadzić do wniosku.

Nie każde doświadczenie musi prowadzić do sensu.

Nie każda historia musi się kończyć lekcją.