od Akapitu

Mam pewną słabość. Zapisuję myśli. Nie wszystkie, oczywiście, bo nie starczyłoby mi na to ani czasu, ani miejsca na dysku. Zapisuję te, które w danej chwili wydają mi się na tyle interesujące, żeby nie pozwolić im od razu ulecieć. Czasem jest to pomysł, czasem pytanie, a czasem jedno zdanie, które pojawia się nie wiadomo skąd i domaga się uwagi. Nie zawsze wiem, co z nim zrobię. Niektóre zapiski mogą kiedyś stać się początkiem większej całości, inne prawdopodobnie nie doczekają się żadnego ciągu dalszego. Ale zapisuję. Na wszelki wypadek.

Mam notesy, notatniki w telefonie, pliki w komputerze i różne dokumenty, których zawartość z czasem staje się dla mnie coraz większą zagadką. Nie mam w tym szczególnego porządku. Czasem coś zapiszę i zaraz zapomnę, gdzie. Czasem odnajduję notatkę przypadkiem, przy okazji szukania zupełnie czegoś innego. Bywa, że czytam własne zdanie i przez chwilę zastanawiam się, kto właściwie je napisał. Dopiero po chwili dociera do mnie, że to ja. Co prawda sprzed kilku lat, ale jednak ja.

Ostatnio właśnie coś takiego mi się przydarzyło. Przeglądając jeden ze starych plików, natrafiłam na dwa zdania zapisane mniej więcej pięć lat temu:

„Dlaczego myślnik to myślnik? Dlaczego zbiór myśli to nie myślnik?”

Zatrzymałam się przy nich. Nie pamiętałam, skąd wzięły się te pytania ani co właściwie chciałam z nimi zrobić. Nie było żadnego komentarza, żadnego dopisku ani wskazówki. Dwie linijki i koniec. Najwyraźniej kiedyś wydały mi się na tyle interesujące, że postanowiłam je ocalić od zapomnienia. Tylko że teraz sama nie pamiętałam, co chciałam ocalić.

Poczułam się trochę tak, jakbym znalazła wiadomość od samej siebie sprzed pięciu lat. Dość lakoniczną, trzeba przyznać. Nadawczyni najwyraźniej uznała, że odbiorczyni wszystko zrozumie. Nie przewidziała tylko, że odbiorczyni będzie miała z tym pewien problem.

Zaczęłam więc przyglądać się tym pytaniom na nowo. Zainteresował mnie sam myślnik, jego nazwa, związek z myślą. Zastanawiałam się, dlaczego właśnie tak go nazwano i czy nie kryje się w tym jakaś mała językowa historia. Ale im dłużej patrzyłam na te dwa zdania, tym bardziej interesowało mnie coś innego: co właściwie dzieje się z myślą, którą po latach odnajdujemy?

Przecież ona się nie zmieniła. W pliku nadal widniały dokładnie te same słowa. Nie dopisałam do nich niczego, nie usunęłam, nie poprawiłam. A jednak czytałam je inaczej niż pięć lat temu. Wtedy coś mnie w nich zaciekawiło, rozbawiło albo zaintrygowało. Dzisiaj patrzyłam na nie z perspektywy kolejnych lat, doświadczeń, przeczytanych książek, odbytych rozmów i spraw, o których tamta ja nie miała jeszcze pojęcia.

Czy zatem spotkałam tę samą myśl? A może tylko te same słowa?

Nie miałam przecież żadnego punktu odniesienia poza tymi dwoma zdaniami i własną pamięcią, która nie podpowiadała mi już niczego.

Nie mam jednak pewności, czy dzisiejsza interpretacja jest bliższa temu, co miałam na myśli pięć lat temu. Może wręcz przeciwnie. Może dopisuję tamtej notatce własne, dzisiejsze znaczenia i przypisuję dawnej sobie intencje, których nigdy nie miała? W końcu nie mogę już zapytać autorki, o co jej chodziło. A przynajmniej nie mogę liczyć na odpowiedź, która rozwiałaby wszystkie wątpliwości.

Zastanawiam się, ile takich myśli nosimy w sobie, choć dawno zapomnieliśmy okoliczności, w których się pojawiły. Nasza pamięć, jak wiadomo, nie zawsze jest archiwistką godną zaufania.

Myśl, którą kiedyś zapisałam, przetrwała pięć lat w niezmienionej postaci, ale dziś znaczy dla mnie coś innego. Być może wracając do dawnych zapisków, nie tyle odczytujemy przeszłość, ile tworzymy jej nową wersję.

Tamte dwa zdania nie są już tylko zapisem tego, co przyszło mi do głowy pięć lat temu. Są także zapisem tego, co przyszło mi do głowy dzisiaj, kiedy je odnalazłam.

Ta sama myśl? Niekoniecznie. Te same słowa – zdecydowanie. Reszta najwyraźniej zależy od tego, kto i kiedy je czyta.